Mesut Bakır1, Şebnem Rumeli Atıcı1, Hüseyin Utku Yıldırım2, Eyup Naci Tiftik3, Selma Ünal4

1Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Algoloji Bilim Dalı, Mersin
2Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Algoloji Bölümü, Antalya
3Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dahiliye Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı, Mersin
4Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji Bilim Dalı, Mersin

Anahtar Kelimeler: Analjezi protokolü, morfin; ağrılı kriz; hasta kontrollü analjezi; orak hücreli anemi.

Özet

Amaç: Orak hücreli aneminin ağrılı krizlerinde ağrının ani gelişen ve hızla yükselen şiddeti, sıklıkla güçlü opioid kullanımı gerektirmektedir. Bununla birlikte hastalar saatler içerisinde sürekli farklı doz (arttırma/azaltma) uygulamalarına ihtiyaç duymaktadırlar. Bu çalışma ile retrospektif olarak, ağrılı krizlerde, standardizasyonu görsel ağrı skalası (VAS) ve hasta kontrollü analjezi yöntemindeki (HKA) hasta istek sayısına göre yapılandırılmış bir protokolün, morfin tüketimi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: 2004–2018 yılları arasında, analjezisi için protokole uygun olarak, HKA yöntemi ile morfin uygulanan, 93 hastanın 177 ağrılı krizi incelendi. Hastaların demografik verileri, hemoglobin kromotografileri ve genotipleri, ağrılı dönem takip süresi, tedavi öncesi ve sonrası VAS değerleri, günlük morfin tüketimleri kaydedildi. Yaş grupları ve cinslere göre ağrılı kriz dönemi morfin tüketimleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların %57’sinin homozigot tip olan Hb SS olduğu görüldü. HKA yöntemi ile ortalama morfin tüketimi 56.9±35.4 mg (en düşük-en yüksek/10 mg–232 mg), ortalama takip süresi 3.4±2.1 gün (en düşük-en yüksek/1–11) idi. Hastaların VAS değerleri, tedavi öncesine göre tedavi sonrasında istatistiksel olarak düşük bulundu (sırasıyla, 6.8±2.3, 0.8±0.6) (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmamız, VAS ve HKA istek verilerine göre yapılandırılmış ilk protokoldür. Hastaların hızla değişen ağrı düzeylerine göre programlanan HKA protokolümüz ile daha düşük düzeylerde morfin kullanılarak etkin analjezinin sağlanabildiği kanısındayız. Limitasyonların azaltılabileceği prospektif çalışmalarla protokolün etkinliğinin daha net ortaya konabileceğini düşünmekteyiz.