Ankilozan spondilitli hastalarda uyku kalitesi, depresyon ve bunların klinik parametrelerle ilişkisi: Kesitsel, vaka-kontrol çalışması
Ertan Yüce1
, Erman Şentürk2
, Eser Sağaltıcı2
, İlteriş Ahmet Şentürk3
, Ebru Aytekin4
1Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği, İstanbul, Türkiye
2Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
3Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Algoloji Bölümü, İstanbul, Türkiye
4Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği, İstanbul, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, depresyon, ağrı, uyku.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, ankilozan spondilitli (AS) hastalarda uyku kalitesini araştırmak ve AS’de uyku kalitesi ve depresyonu ön-gören klinik parametreleri ortaya koymak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, 100 AS’li hasta ve hasta grubuyla yaş/cinsiyet açısından uyumlu 100 sağlıklı birey dahil edildi. AS aktivitesi, Bath AS Hastalık Aktivite İndeksi (BASHAİ), AS Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS-ESH, ASDAS-CRP) ve Görsel Analog Skala (GAS) ile değerlendirildi. Fonksiyonel durum Bath AS Fonksiyonel İndeksi (BASFİ) ile değerlendirildi. Hastalığa bağlı yaşam kalitesinin değerlendirilmesi için Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Anketi (ASYKA) kullanıldı. Tüm katılımcılara uyku değerlendirmesi için Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve psikolojik değerlendirme için Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulandı.
Bulgular: AS’li hastalarda uyku sorunları ve depresif belirtiler sağlıklı bireylere göre anlamlı derecede yüksekti. Uyku kalitesi kötü olan AS’li hastalarda AS klinik parametrelerinin tümü, uyku kalitesi iyi olan AS’li hastalara göre anlamlı olarak daha yük-sekti. Korelasyon analizinde kötü uyku kalitesi, depresif belirtiler ve düşük yaşam kalitesinin birbirleriyle ve AS klinik parametreleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğu belirlendi. Uyku sorunları için en etkili yordayıcı, yüksek BASDAİ puanlarıydı ve bunu yüksek BASFİ, GAS, ASDAS-ESH puanları ve genç yaş izledi. Yüksek BASFİ ve GAS skorları depresif belirtilerin yordayıcılarıydı.
Sonuç: Bulgular, kötü uyku, depresif belirtiler ve düşük yaşam kalitesinin AS kliniğini olumsuz etkileyebileceğini ve bu nedenle AS’li hastaların muayenelerinde uyku kalitesi ve depresyonun göz ardı edilmemesi gerektiğini göstermektedir.