Kanser hastalarında kaçak ağrı sıklığı ve oral transmukosal fentanil sitratın etkinliği
Ayşegül Bilen, Achmet Ali, Fulya Baturay, Aysel Altan
Okmeydanı Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji Ve Reanimasyon Kliniği, İstanbul
Anahtar Kelimeler: Kanser ağrısı, kaçak ağrı; oral transmukosal fentanil sitrat.
Özet
Amaç: Ağrı polikliniğinde kanser ağrısı nedeniyle takip edilen hastalarda kaçak ağrı sıklığı ve oral transmukozal fentanil sitratın (OTFC) kaçak ağrı üzerindeki etkinliğini araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Bir aydan uzun süredir güçlü opioid analjezik kullanan ve kronik ağrıları kontrol altında olan 124 hasta incelemeye alındı. Bu hastalarda kaçak ağrı sıklığı saptandı. İncelemeye alınan hastalar içerisinden kaçak ağrı tarifleyen ve çalışmaya dahil edilme ölçütlerine uyan 52 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar ilk 3 gün titrasyon dönemine alınarak uygun OTFC dozu saptandı. OTFC’nin kaçak ağrı üzerine etkinliği Ağrı Rahatlama Skoru (ARS) ile değerlendirildi. Titrasyon dönemine 200 µg OTFC ile başlandı ve 800 µg üst doz olarak belirlendi. Titrasyon döneminden sonra hastalar 10 gün daha izlendi. Kaçak ağrı takip formu kullanılarak OTFC’nin etkinliği (ARS ile), etki etme süresi, yan etkileri, OTFC kullanımı öncesi ve sonrası Vizüel Analog Skala (VAS) değerleri kaydedildi.
Bulgular: İncelemeye alınan hastaların %63.7’sinde kaçak ağrı atağı görüldü. Titrasyon döneminde uygun OTFC dozu 10 hasta için 200 µg, 21 hasta için 400 µg, 17 hasta için 800 µg bulundu ve 4 hastada kaçak ağrı ataklarının kontrolünde OTFC başarısız oldu. Uygun doz OTFC kaçak ağrı ataklarının %81.1’inde etkili bulundu. OTFC kullanımı öncesi ve sonrası VAS değerleri arasında anlamlı fark saptandı (p<0.001). OTFC’ın ortalama etki süresi 17.7±8.28 dakika bulundu. Hiçbir hastada ciddi bir yan etki ile karşılaşılmadı.
Sonuç: Kanser hastalarında kaçak ağrı ataklarının tedavisinde OTFC etkin ve güvenilirdir.