Epizodik migren tanısı olan ergenlerde baş ağrısı karakteristikleri ve ağrıyla başa çıkma stratejileri üzerinde içe yönelim sorunlarının rolü
Ozan Kayar1
, Fevziye Toros2, Gülen Güler Aksu2, Aynur Özge3
1Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Çankırı, Türkiye
2Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı, Mersin, Türkiye
3Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı, Mersin, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Ağrıyla başa çıkma yöntemleri, anksiyete durumları, ergenlik, depresif semptomlar, migren baş ağrısı.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, epizodik migren tanısı olan ergenlerde, içe yönelim sorunları ile baş ağrısıyla ilişkili bazı önemli göstergeler (ağrı sıklığı, süresi ve şiddeti) ve ağrıyla başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerde olası aracı mekanizmaların rolünü incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, ICHD-3 kriterleri göz önünde bulundurularak epizodik migren tanısı olan 143 ergen dahil edildi. Veri toplama sürecinde Sosyodemografik Bilgi Formu, Baş Ağrısı Anket Formu, Ağrıyla Başa Çıkma Ölçeği, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği ve Çocuklarda Anksiyete Bozukluklarını Tarama Ölçeği: Çocuk Formu kullanıldı. Çalışmanın istatistiksel analizleri ise “SPSS Windows Paket Programı” aracılığıyla yapıldı.
Bulgular: Araştırmanın bulguları epizodik migren tanısı olan ergenlerin, depresyon (r=0,28, p<0,05), toplam anksiyete (r=0,19, p<0,05), panik bozukluk/somatik yakınmalar (r=0,22, p<0,05) ve okul fobisi (r=0,21, p<0,05) düzeyleri arttıkça aylık ağrı sıklıklarının da arttığını göstermektedir. Ayrıca ergenlerde içe yönelim sorunları düzeyleri arttıkça, ağrıyla başa çıkmada işlevsel olma-yan bir strateji olarak kabul edilen ağrı karşısında çaresizlik hissettiren tutumlarla başa çıkma stratejisi kullanımının da anlamlı olarak arttığı bulundu (r=0,27, p<0,01). Öte yandan çalışmanın aracılık analizi sonuçlarına göre ergenlerde panik bozukluk/somatik yakınmalar ve okul fobisi düzeyleri ile hem aylık ağrı sıklığı hem de ağrı karşısında çaresizlik hissettiren tutumlarla başa çıkma stratejisi kullanımı arasındaki ilişkilerde depresyon düzeyinin tam aracı rolünün varlığı söz konusudur.
Sonuç: Çalışmadan elde edilen sonuçların migrenin yaşa bağlı fenotipik değişiminin ve kronikleşmesinin anlaşılması açısından araştırmacılara ve uygulamacılara ışık tutacak özellikte olduğu düşünülmektedir.