Kronik ağrıda girişimsel yöntemlerin etkinliğini belirleyen biyopsikososyal faktörler

Özet

Günümüzde kronik ağrı, toplumlarda bireylerin psikososyal durum ve işlevselliklerinin ciddi ölçülerde bozulması açısından evrensel bir problemdir. Klinik gözlemler, başta majör depresyon olmak üzere çeşitli psikiyatrik bozuklukların ve psikososyal değişkenlerin de kronik ağrı sürecinin biçimlenmesinde kayda değer etkilerinin olduğunu göstermektedir. Kronik ağrı yaşantısına eşlik eden psikiyatrik durum ve psikososyal faktörlerin varlığı kronik ağrı tedavisine yönelik klasik tedavi yaklaşımlarının da değişmesini gerekli kılmış ve multidisipliner ağrı kliniklerinin sayısı dünya çapında giderek artmaya başlamıştır. Kronik ağrı yaşantısının çok boyutlu bir yaklaşımla ele alındığı bu kliniklerde temel amaç yalnızca kronik ağrının gelişiminde ve sürmesinde rol oynayan çoklu etyolojilerin belirlenmesi değil, aynı zamanda, daha spesifik olarak, diyagnostik ya da tedavi hedefli girişimsel müdahaleleri gerektiren kronik ağrı durumlarında, ağrıyı yaşantılayan bireyin psikolojik açıdan müdahaleye uygunluğunun da değerlendirilebilmesidir. Çünkü ağrının altında yatan organik patolojiler benzer olsa da, ağrıyı azaltmaya yönelik girişimsel müdahalelerin etkinliği farklı kişilerde farklı düzeylerde olabilmektedir. Literatürde, kronik ağrıya yönelik cerrahi girişimlerin olumsuz sonuçlarını yordayan en önemli değişkenlerin başında depresyon, anksiyete ve somatizasyon düzeylerinin geldiği bildirilmektedir. Bu üçlüyü, ağrının şiddeti veya bedendeki ağrılı bölge sayısı gibi ağrı şikayeti ile ilgili değişkenler izlemektedir. Özellikle son on yılda yoğunluğu artan bu çalışmalar ışığında, bu küçük çaplı derlemede, kronik ağrı sendromlarına yönelik girişimsel müdahalelerin etkinliğini belirleyen biyopsikososyal faktörlerin çoklu rolü tartışılacak ve bu değişkenlerin müdahale öncesi değerlendirilmesine ilişkin yöntemlerle ilgili meseleler üzerinde durulacaktır.