Gebe ratlarda gebelik esnasında tekrarlayan dozlarda parasetamol uygulamasının doğacak ratların akciğer, böbrek ve karaciğer dokuları üzerine etkileri
Naciye Türk Özterlemez1
, Nurten Inan2
, Mustafa Arslan3
, Özlem Gülbahar4
, Hasan Dağlı4
, Leyla Memiş5
, Aysu Sadioğlu5
1Ankara Etlik Şehir Hastanesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği, Ankara, Türkiye
2Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Algoloji Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
3Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
4Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Hastane Biyokimyası Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
5Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Akciğer, böbrek, karaciğer, parasetamol, rat, yenidoğan.
Özet
Amaç: Dünyada yaygın olarak kullanılan analjezik ve antipiretiklerin başında gelen parasetamol, gebelik döneminde en sık kullanılan analjezik ve antipiretik ajandır. Parasetamolün karaciğer, akciğer ve böbrek üzerine toksik etkisi olduğu bilinmektedir. Çalışmamızda gebeliğin farklı trimesterlerinde uzun dönem kronik parasetamol maruziyetinin yeni doğan ratlarda akciğer, karaciğer ve böbrek üzerine etkilerini araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda kontrol (grup C), birinci trimester (grup A), üçüncü trimester (grup B) grupları oluşturuldu. Grup A’ya gebeliğin ilk yedi günü, grup B’ye ise 15–21. günleri arasında parasetamol oral yoldan verildi. Doğum sonrası üçüncü günde yeni doğan ratlara 50 mg/kg ketamin intraperitoneal uygulanarak sakrifiye edildi ve sonrasında akciğer, karaciğer ve böbrek dokuları inceleme için uygun koşullarda alınarak saklandı. Toplam 70 yavru dokularında histopatolojik ve biyokimyasal inceleme yapıldı.
Bulgular: Işık mikroskopisi incelemesinde akciğer dokusu konjesyon (p<0.0001), eritrosit varlığı (p<0.0001) açısından, karaciğer dokusunda ise inflamasyon (p<0.0001), vakuoler dejenerasyon (p<0.0001) ve sinüzoidal dilatasyon A ve B gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı farklılık bulundu. Böbrek doku incelemesinde anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). MDA ve serbest radikal metabolizmasında etkin olan enzimlerden CAT, GPx, SOD aktiviteleri değerlendirildi. Akciğer ve böbrek dokularında gruplar arasında anlamlı farklar saptanmazken, karaciğer dokusunda oksidan parametreler anlamlı olarak farklı bulundu.
Sonuç: Farklı trimesterlerde subakut dozda kronik kullanılan parasetamolün yenidoğan ratların akciğer, karaciğer ve böbrek dokularında hasara neden olduğunu tespit ettik.