Suçluluk duyguları nosebo ağrı tepkilerini güçlendirebilir mi?
Kutlu Kağan Türkarslan
, Deniz Canel Çınarbaş
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara
Anahtar Kelimeler: Beklenti, suçluluk; baş ağrısı; nocebo etkisi; cezlandırma.
Özet
Amaç: Organik sebepleri tespit edilemeyen kronik ağrı problemleri psikodinamik literatürde, kişinin fiziksel ağrıyı kullanarak hissettiği suçluluk duyguları sebebiyle kendisini cezalandırması orası olarak kavramsallaştırılmıştır. Bu çalışmanın amaçları bilinçli suçluluk duygularının nocebo ağrılarının oluşumu üzerindeki etkilerinin ve ortaya çıkan nocebo ağrılarının bilinçli suçluluk duyguları üzerindeki etkisinin incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada deney 100 katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmanın suçluluk uyandırılması ve nocebo manipülasyonu olmak üzere iki bağımsız değişkeni vardır. Nocebo manipülasyonu katılımcılara başlarında taktıkları bir EEG şapkasından kendilerine elektrik verileceğinin söylenmesi ve ağrı çekiyormuş gibi taklit yapan bir katılımcının bu prosedürü gerçekleştirirken ki videosunun izletilmesiyle yapılmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkenleri suçluluk duyguları ve nocebo manipülasyonu sonrası deneyimlenen ağrıdır. Suçluluk duygularını Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği kullanılarak ilk olarak suçluluk uyandırılması sonrası, daha sonra nocebo manipülasyonu sonrası iki kere ölçülmüştür. Suçluluk duyguları katılımcılara ne kadar ağrı hissettiklerini 0 ile 10 arasında göstermelerini isteyen basit görsel bir ölçekle ölçülmüştür.
Bulgular: Yapılan analizler sonucu sadece nocebo değişkeninin ana etkisi anlamlı bulunmuştur.
Sonuç: Katılımcılar herhangi bir fiziksel uyarıma maruz kalmadan hafif baş ağrısı deneyimlediklerini rapor etmişlerdir. Bu etki standart bir laboratuvar ortamında gözlemlenmiştir. Bilinçli suçluluk duygularının hissedilen nocebo ağrısını üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı bulunmuştur. Ayrıca ortaya çıkan nocebo ağrısı bir cezalandırma işlevi gördüğünü hipotezi de desteklenememiştir. Çalışmanın kısıtlılıkları ve implikasyonları tartışılmıştır.