Son Dönem Kanser Hastalarında Semptom Kümelerinin İncelenmesi
Mustafa Süren1, Serkan Doğru1, Yalçın Önder2, Nagihan Yıldız Çeltek3, İsmail Okan4, Rıza Çıtıl2, Serkan Karaman1, Nurşah Başol5
1Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji Ve Reanimasyon Anabilim Dalı
2Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı
3Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı
4Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi Anabilim Dalı
5Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Acil Bölümü Anabilim Dalı
Anahtar Kelimeler: Ağrı, palyatif bakım; semptomlar kümesi; terminal kanser.
Özet
AMAÇ: Palyatif bakım dünyada hızla gelişmektedir. Palyatif bakım hastalarının büyük çoğunluğunu ileri evre kanser hastaları oluşturmaktadır. Son dönem kanser hastalarında bir semptomdan ziyade semptom kümesi adı verilen birden fazla semptom bulunmaktadır. Çalışmamızda, son dönem kanser hastalarının semptomlarını irdelemeyi ve bu hastalardaki semptom kümelerini sunmayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma, etik kurul onayı alındıktan sonra, 01.01.2011 ile 01.02.2012 yılları arasında, Üniversitemiz, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği kapsamında, muayene edilmiş toplam 113 (74 kadın, 39 erkek) son dönem kanser hastaları retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların rutin hikaye ve fizik muayene bulguları, tedavi öyküsü, şikayetleri, kiminle beraber yaşadığı, primer tümörü, tümörün metastazları ve Edmonton Semptom Değerlendirme Sistem skalasına göre halsizlik, ağrı, bulantı, kusma, iştahsızlık, uyku bozukluğu, kabızlık, öksürük, dispne semptomlarının skoru doldurulmuş muayene kartlarından elde edilmiştir (0: Hiç yok, 10: En şiddetli). Hasta verilerinin değerlendirilmesinin yanında hiyerarşik semptom kümesi analizi kullanılarak semptom kümeleri oluşturuldu.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 113 hastanın (74 kadın ve 39 erkek) yaş ortalaması: 64.51±11.38 idi. Hastalar en çok genel cerrahi kliniği olmak üzere sırasıyla acil tıp, üroloji, onkoloji, kulak-burun-boğaz, göğüs cerrahisi, iç hastalıkları ve beyin cerrahi klinikleri tarafından polikliniğimize yönlendirilmişti. Halsizlik en sık görülen semptomdu (%98.3). İlk semptom kümesini, bulantı-kusma-iştah kaybı-kabızlık; ikinci semptom kümesini, nefes darlığı-öksürük; üçüncü semptom kümesini ise, halsizlik-ağrı-uyku bozukluğu oluşturduğu görüldü.
SONUÇ: Kanser hastaları en çok ağrı şikayeti nedeniyle hekime başvursalar da, ağrıya eşlik eden birçok semptom olduğu bir gerçektir. İleri evre kanser hastalarının tedavisi planlanırken, bir semptoma odaklanmak yerine hastada bulunan semptomlar kümesine odaklanılmalıdır.